Een formele brief aan mijn collega’s
Dear Sir/Madam, - of was het Dear Mr/Mrs? Geen idee, daar gaat m’n halve punt voor conventies.
Je voelt ‘m al aankomen: ik schrijf jullie om te benadrukken dat het tijd is om te stoppen met de formele brief in het PTA van de bovenbouw. In deze brief ga ik jullie uitleggen waarom (reason of writing: done).
Deze week waren de eindexamens, en zoals eigenlijk elk jaar het geval is, worden de eindexamens steeds moeilijker. Er waren nieuwe vraagvormen en de artikelen die gebruikt zijn zijn weer een stukje complexer dan die van vorig jaar. Dat wil niet zeggen dat de n-termen meteen omhoog schieten, want de vragen waren eigenlijk wel te doen, maar inhoudelijk werd er meer van de leerlingen verwacht. Zeker op het vmbo-tl/gl examen was de novel tekst voor mij ook een verrassing. “Dit is de eerste keer,” zei CITO, toen ik het vroeg, evenals “heel scherp dat je daarop bent gevallen”, toen ik zei dat het voor mijn gevoel leek alsof er meer vragen in het Engels waren dan voorheen.
In mijn examentraining havo en vwo vroeg ik de leerlingen: wat hebben jullie geschreven bij Engels? Ik wilde namelijk weten of mijn uitleg over de thesis statement en de topic sentences zou vallen op goede gronden, of dat het de leerlingen juist meer stress zou bezorgen. Wat bleek: bijna iedereen in de HAVO examentraining had een formele brief geschreven. Ik schrok hiervan, want in een formele brief doe je geen thesis statement en echt lekker gestructureerd zijn je paragrafen ook niet in een brief – tenzij je een hele specifieke brief schrijft. De vwo’ers hadden gelukkig wel essays geschreven.
Mijn oproep aan jullie is best simpel: ren naar je teamleider en vraag om een aanpassing te maken aan je PTA. Zorg ervoor dat havo 4 en havo 5 iets anders schrijven dan een formele brief. Het liefst iets met een thesis statement en gestructureerde paragrafen waarin ze signaalwoorden moeten gebruiken. Verhoog het niveau van het vocabulaire dat ze moeten gebruiken. Doe hetzelfde op het vwo, en eis dat vwo 5 en 6 wetenschappelijke artikelen gaan gebruiken in hun essays, artikelen, of opiniestukken. Werk samen met de vaksectie Nederlands en spreek af wat belangrijk is. Want collega’s: het eindexamen wordt er niet makkelijker op.
Zorg voor een geïntegreerde leerlijn. Combineer lezen en schrijven (tekststructuren herkennen, de betekenis en functie van woorden inzien en aanvoelen) en ga aan de slag met wát je op welke manier communiceert. Laat ze spelen met stijlfiguren (ja, ook tl 4 en havo 4 en 5) en figuratief taalgebruik. Dat is waar het examen naartoe gaat.
Moet je dan nooit een brief schrijven? Tuurlijk wel. Gooi het als een opdracht in je lessen of maak er een onderdeel van in klas 3. Desnoods becijfer je het daar. Maar haal het weg uit de bovenbouw en ga nuttige dingen doen. Laat ze voor hun LOB dossier een sollicitatiebrief schrijven of misschien een klachtenbrief voor de oefening. Maar haal het uit je PTA en laat ze andere dingen schrijven.
Formeel schrijven kan ook met essays, reviews, artikelen, of popular science-artikelen (leuk voor het vwo!). Spelen met taal kan voor Instagram captions en BlueSky posts. Laat ze nadenken over de taal voor een TikTok.
I hope to hear from you soon.
Kind regards, Yours sincerely faithfully,
Your name.
PS. Meer weten? Meld je aan voor Examentraining Hoe Doe Je Dat lange termijn en kom achter wat ik doe met mijn examenklassen.