Over werkdruk en de takenverdeling
Ik zat vanochtend op YouTube te kijken naar een clipje van WNL over Gen-Z’ers die niet willen werken. Een makelaar gaf geïrriteerd commentaar en zei dat ze allemaal 3 of 4 dagen willen werken. “Wat doe je dan met de rest van je tijd?” vroeg hij. Nou, dacht ik, dat bepaal ik zelf wel even.
Ik moest denken aan docenten, en dan met name de jonge docenten en beginnende docenten. De verhoudingen aangaande de werkdruk ligt in het onderwijs wat vreemd – althans, zo heb ik het gezien de afgelopen jaren. Je zou immers verwachten dat de LD-docenten de zwaarste lasten dragen, maar ik zie dat juist de LB-docenten vaak de zwaardere taken hebben. Ik heb scholen gezien waar LB-docenten de meest uitdagende klassen krijgen en vaak ook het meeste nakijkwerk hebben. Deze docenten zijn ook ambitieus – ze staan immers aan het begin van hun carrière – en werken vaak tot laat door: nakijken, plannen schrijven, lessen voorbereiden. De LD’ers die ik in m’n hoofd heb, doen het vaak rustig aan (“Ik gebruik dit al 20 jaar en het werkt prima”), geven duidelijke grenzen aan (“woensdag ben ik vrij en doe ik andere dingen”) en klagen over vernieuwing (“ja, ik ga niet wéér iets anders doen want leerlingen willen het toch niet en het maakt mij niet uit wat Kwakernaak zegt.”).
Even dit: ik heb LD-collega’s gezien die ontzettend hard werken. Die zich ontwikkelen, meedenken, open-minded zijn tegenover de jongere collega’s, en ruimte geven voor vernieuwing en ontwikkeling. Het gaat hier dus niet om alle LD-collega’s en ik gebruik dit ook om een beeld te schetsen.
Dan weer even naar de late millennial en de Gen-Z-docenten. Waar het hier misgaat, denk ik, is de verkeerde verdeling van de taken. Het MT verwacht vaak dat docenten dingen ‘wel even doen’ of dat je ‘daar uren voor hebt’. Echter is het in het onderwijs natuurlijk nooit zo dat je om 17:00 de deur achter je dicht trekt, naar huis gaat, en een eigen leven gaat leven. Misschien hoort dit er gewoon bij. Wat er niet bij hoort, is een scheve verhouding waarbij je werk (en dan heb ik het niet over af en toe wat leuks doen voor je leerlingen of een keer een YouTube-filmpje maken) 100% van je tijd inneemt omdat het MT dat van je verwacht. Hoewel die Witte Oude Man op WNL aangaf dat het heel normaal is om 60 uur per week te werken (ik praat hier even in een hyperbool), is die benadering van het leven natuurlijk niet gezond. Mijn generatie en volgende generaties gaan anders om met de verhouding tussen werk en privé omdat we dingen ook anders zijn gaan invullen. Het onderwijs loopt hierin enorm achter.
LB collega’s – en dan vooral LB collega’s die minder dan 5 jaar leservaring hebben – zouden nooit en te nimmer taken moeten doen die horen bij een LD-functiebeschrijving. LB-collega’s maken geen toetsen voor jaarlagen waaraan ze niet lesgeven. Zij horen niet in de werkgroep burgerschap, tenzij ze daar expliciet om vragen. En het allerbelangrijkste: zij nemen niet het voortouw bij het opstellen van de leerlijnen. Ik zeg dit niet omdat ik denk dat LB-docenten dat niet kunnen; integendeel, ik denk dat zij juist degene zijn die met verse kennis komen die we daarvoor moeten gebruiken. Mijn punt is dat de LC- en LD-docenten dat in hun functieomschrijving hebben en dat we ook van LC-docenten – en helemaal van LD-docenten – moeten kunnen verwachten dat zij in deze zwaardere taken het voortouw nemen, naast het lesgeven aan de uitdagende klassen.
Misschien hebben de LD-docenten het ook wel verdiend om na een lange carrière wat gas terug te nemen. Misschien moet het MT juist wat meer toezien op het goede verdelen van de taken. Misschien werkt het op heel veel scholen juist heel goed en is er een natuurlijke verhouding tussen LD-, LC- en LB-docenten.
Wat ik vooral wil zeggen tegen mijn (vooral) jonge beginnende collega’s: je hoeft niet 24/7 met je werk bezig te zijn. Microsoft Teams of je mail op je telefoon? Doe maar niet. Stel limieten aan je lesvoorbereiding, je uren waarin je bereikbaar bent, en momenten waarop je je mail leest. Maak “morgen ben ik aan het werk, dan kijk ik ernaar” of “ik ga hier later naar kijken” standaardantwoorden zodat je ruimte maakt voor jezelf, je gezin, je hobby’s, je partner. Je mag ook van je oudere collega’s meer verwachten dan zij van jou. Als je in LD zit, moet je op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen. Daar krijgen ze ook gewoon tijd voor: ontwikkeltijd.